culturalOpinion

സിനിമ ; മലയാള സിനിമയോടുള്ള ഇടപാടുകള്‍: സുഡാനിയുടെ സാധ്യതകള്‍ – എ.എസ് അജിത്കുമാര്‍

 
‘സുഡാനി ഫ്രം നൈജീരിയ’എന്ന സിനിമ മലയാള സിനിമയോട്, കാഴ്ചകളോട്, വ്യവസായത്തോട് എങ്ങനെ ഇടപെടുന്നു എന്ന് ആലോചിക്കുവാനും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചര്‍ച്ചകളോട് ഇടപെടാനുമാണ് ഈ കുറിപ്പിലൂടെ ശ്രമിക്കുന്നത്. തിരുവനന്തപുരത്ത് നടന്ന 23ാമത് അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവത്തില്‍ മികച്ച മലയാള ചിത്രത്തിനുള്ള പുരസ്‌കാരം ഈ ചിത്രത്തിന് ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.

സിനിമാ വ്യവസായം, പ്രേക്ഷകര്‍, പലതരം പ്രേക്ഷകത്വങ്ങള്‍, ചര്‍ച്ചകള്‍, വിമര്‍ശനങ്ങള്‍, ആഘോഷങ്ങള്‍, സാമൂഹ്യ മാധ്യമം തുടങ്ങി സിനിമയോടുള്ള പലതരത്തിലുള്ള ഇടപാടുകള്‍ക്കുള്ളിലായിരിക്കാം ഒരു സിനിമ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നത്. അതിനെ അങ്ങിനെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട് എന്നാണു കരുതുന്നത്. സുഡാനി മലയാള സിനിമയുടെ ശീലങ്ങളോടും ചരിത്രത്തോടും വ്യത്യസ്തമായ രീതിയിലാണ് ഇടപെടുന്നതെന്ന് തോന്നുന്നു. വിശേഷിച്ചും, മലയാള സിനിമയിലെ പ്രതിനിധാനത്തിന്റെ കാര്യത്തില്‍ വ്യത്യസ്തമായ ഒരു സാധ്യത ഈ സിനിമ കൊണ്ടുവരുന്നുണ്ട്. മലയാള സിനിമയോട് നീക്കുപോക്ക് നടത്തുന്ന പുതിയൊരു സമീപനമാണത്.

അഭാവങ്ങള്‍ എന്ന തന്ത്രം
സിനിമാസാഹിത്യ രംഗത്തെ രണ്ടു പ്രമുഖ സെലിബ്രിറ്റികളില്‍ നിന്നും വന്ന പ്രതികരണങ്ങളില്‍ നിന്ന് തുടങ്ങാം. സുരാജ് വെഞ്ഞാറമ്മൂട് പറയുന്നത് ”ലീഗും കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടിയും കോണി ചിഹ്നവുമില്ലാത്ത, കൊതിപ്പിക്കുന്ന യഥാര്‍ഥ മലപ്പുറത്തിന്റെ ഭംഗി” എന്നാണ്. പിന്നെ, ‘ദേശവും മതവും ഒന്നും തന്നെ പ്രശ്‌നമല്ല’ എന്നും പറയുന്നു. എന്‍.എസ് മാധവനാകട്ടെ, ”ഇതു ഫുട്‌ബോളിന്റെ കഥയുമല്ല, ഒരു ദേശത്തിന്റെ കഥയുമല്ല; എന്നാല്‍ സാര്‍വലൗകികമായ എന്തോ ഈ സിനിമക്കുണ്ട്” എന്നാണ് സുഡാനിയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ‘മനുഷ്യന്‍ ഫ്രം ഭൂമി’ എന്ന് ഈ പടത്തിനെ വിളിക്കാമെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ലിബറല്‍ മാനവികവാദത്തില്‍ നിന്നും മതേതര ലിബറല്‍ ചിന്താഗതിയില്‍ നിന്നുമാണ് ഈ രണ്ട് അഭിപ്രായങ്ങളും വരുന്നത്. ‘യഥാര്‍ഥ’ മലപ്പുറം, ലീഗും കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടിയും മതവും ഒന്നും ഇല്ലാത്തതാണെന്ന ബോധം ഒന്നിലുണ്ട്. അപ്പോള്‍, ചില പ്രത്യേക കാര്യങ്ങളുടെ അഭാവമാണ് സുരാജിനെപ്പോലുള്ളവരെ ആകര്‍ഷിക്കുന്നത്. മതപരത പോലെതന്നെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആ അഭാവം ഏതാണ്? അതിപൗരുഷത്വമുള്ള, ഭീകരവാദിയായ, സ്ത്രീമര്‍ദകനായ, അങ്ങനെ പലതുമായി നിര്‍മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള മുസ്ലിം പുരുഷന്‍ ആണ് ആ അഭാവം.

രണ്ടു തരം അഭാവങ്ങള്‍
എന്നാല്‍, ഈ അഭാവത്തില്‍ സിനിമ ഒതുങ്ങുന്നുണ്ടോ? അവിടെയാണ് സിനിമ രസകരമായ തന്ത്രം പ്രയോഗിക്കുന്നത്. ഒരു ഭാഗത്ത് മുസ്ലിം പുരുഷന്‍, മലപ്പുറം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ വാര്‍പ്പുമാതൃകകളുടെയും ബോധപൂര്‍വമായ അഭാവം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതിലൂടെ സിനിമ പ്രിയപ്പെട്ടതാകുന്നു. മുസ്ലിം വിശ്വാസികളെ സംബന്ധിച്ച്, മുസ്ലിം രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ സിനിമയെ വിമര്‍ശിക്കുന്ന പ്രേക്ഷകരെ സംബന്ധിച്ച് രാഷ്ട്രീയമായ ധൈര്യം തരുന്ന കാര്യമാണത്. മറുഭാഗത്ത് മുസ്ലിംകളെ കുറിച്ചുള്ള വാര്‍പ്പുമാതൃകകള്‍ക്കെതിരെ സാധാരണ ഉയര്‍ന്നുവരാവുന്ന പ്രതികരണം, മതപരമായ, പ്രതിരോധാത്മക മുസ്ലിം സിനിമയില്‍ ഇല്ല എന്നതാണ്.

ഈ അഭാവം മറ്റൊരു സാധ്യതയും സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. മതേതര ആശങ്കകളെ കബളിപ്പിക്കുന്നു എന്നതാണത്. മതേതര ലിബറലുകള്‍, മതവിരുദ്ധര്‍ എന്നിവരെ സംബന്ധിച്ച് അതിതീക്ഷ്ണമായ ഒരു മുസ്ലിം അടയാളം സഹിക്കാന്‍ കഴിയുന്ന ഒന്നല്ല. രാഷ്ട്രീയ പരിസരത്ത് നിന്നാണെങ്കില്‍ പറയുകയും വേണ്ട. അതുകൊണ്ടു തന്നെയാണ് സുഡാനി അവര്‍ക്കും സ്വീകാര്യമാവുന്നത്. രണ്ടു കോണില്‍ നിന്നും സിനിമയെ കാണാനുള്ള സാധ്യതയാണിത് നല്‍കുന്നത്.

സുഡാനിയിലെ പുരുഷന്‍മാര്‍, സ്ത്രീകള്‍
മുസ്ലിം പുരുഷന്‍മാരെക്കുറിച്ചുള്ള വാര്‍പ്പുമാതൃകകളുടെ സ്ഥാനത്ത് അതിനെ അട്ടിമറിച്ചുകൊണ്ട് സ്ഥാപിക്കുന്ന പുരുഷന്‍മാരെ നോക്കുക. സൗബിന്റെ കഥാപാത്രം-മജീദ്- തന്നെ പലതരം ദൗര്‍ബല്യങ്ങളും വേദനകളും ഉള്ള, ഇംഗ്ലീഷ് അറിയാത്ത, പഠിപ്പില്ലാത്ത, പെണ്ണു കാണാന്‍ ചെല്ലുമ്പോള്‍ എളുപ്പത്തില്‍ പെണ്ണുങ്ങള്‍ തള്ളിക്കളയുന്ന, ദുര്‍ബലമായ ആണത്തമുള്ള ആളാണ്. മുസ്ലിം കുടുംബങ്ങളിലെ ഭീകരന്മാരായ പിതാക്കന്‍മാരെ കാണുന്ന സ്ഥലത്ത് കെ.ടി.സി അബ്ദുല്ലയുടെ ദയനീയമായ കഥാപാത്രത്തെയാണ് നാം കാണുന്നത്. വലിയ ഒരു അഭാവമാണത്. എന്നാല്‍, സ്ത്രീകള്‍, ഹൈദരാബാദില്‍ പഠിക്കാന്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും സൗബിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസമില്ലായ്മ മൂലം അയാളെ നിഷ്‌കരുണം തള്ളിക്കളയുന്നവരുമൊക്കെയാണ്. പര്‍ദ ഒരു പ്രത്യക്ഷ സാന്നിധ്യമായി വന്ന് മതേതരരെ അലട്ടുന്നുമില്ല. ഇതിനിടയില്‍ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് ചില ആണത്തങ്ങളുടെ രസകരമായ അഴിച്ചുപണിയാണ്. നായര്‍ കഥാപാത്രത്തിന്റേയും പോലീസിന്റേയും അഴിച്ചുപണിയാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. സാധാരണ കാണുന്ന, ആഢ്യത്തമുള്ള, അധീശത്വമുള്ള നായരുടെ സ്ഥാനത്ത് കോമാളിയെപ്പോലെ ദുര്‍ബലമായ കഥാപാത്രമാണിവിടെ. അതുപോലെ, എസ്.ഐ ആധിപത്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് ചിരിയാണ് ഉയര്‍ത്തുന്നത്.

റിയലിസത്തോടുള്ള ഇടപാടുകള്‍
ഈ സിനിമ, നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ചപോലെ, തീക്ഷ്ണമായ എതിരിടലിന്റെ രീതിയല്ല സ്വീകരിക്കുന്നത്. മറിച്ച് വളരെ നേര്‍ത്ത രീതിയില്‍ പ്രശ്‌നത്തെ അവതരിപ്പിക്കുകയും, രാഷ്ട്രീയം കടുത്തുവരുമ്പോള്‍ പിടിതരാതെ പോവുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. ‘പോലീസ് പീഡിപ്പിക്കുന്ന മുസ്ലിം’ എന്ന റിയലിസത്തില്‍ നിന്ന് വഴുതിപ്പോവുകയും, എന്നാല്‍, പോലീസിനെക്കുറിച്ച് പറയുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട് സിനിമ. അധികാരത്തെ, മുസ്ലിം പൊളിറ്റിക്കല്‍ ഇടത്തുനിന്ന് ഭീകരമായ, കലഹത്തിന്റെ രീതിയില്‍ സിനിമ അവതരിപ്പിക്കുന്നില്ല. ഭീകരമായ പോലീസ് മര്‍ദനവും റിയലിസ്റ്റിക് പോലീസ് സ്റ്റേഷനുമാണല്ലോ ഇപ്പോള്‍ മലയാള സിനിമക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടത്. ഇതില്‍നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി പോലീസ് ഭീകരതയെക്കുറിച്ചുള്ള റിയലിസ്റ്റിക് ആസ്വാദനത്തെ ഒഴിവാക്കുന്ന ഈ സമീപനം തന്നെയാണ് സുഡാനിയെ സ്വീകാര്യമാക്കുന്നതും. ഈ സ്വീകാര്യത തന്നെയാണ് അതിനെ മനുഷ്യസംഗമം എന്നോ നന്‍മയുടെ പ്രകടനമെന്നോ ആരോപിക്കാന്‍ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്. മലയാള സിനിമയോടുള്ള ഈ നീക്കുപോക്ക് തന്നെയാണ് ചിത്രത്തെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത്.

‘നല്ല മുസ്ലിം-ചീത്ത മുസ്ലിം’ എന്ന ദ്വന്ദത്തിലല്ല ഈ സനിമ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നത്. ഈ രണ്ട് മാതൃകകളുടെയും പ്രത്യക്ഷമായ അഭാവം തന്നെയാണ് ഇതിലുള്ളത്. മലയാള സിനിമയിലെ കടുത്ത, വംശീയമായ വാര്‍പ്പുമാതൃകകളെ റിയലിസ്റ്റിക് മുസ്ലിം പ്രതിനിധാനത്തിലൂടെ പ്രതിരോധിച്ചു കൂടേ എന്ന് ചിന്തിക്കുന്നവര്‍ കാണും. എന്നാല്‍, ആ റിയലിസ്റ്റിക് പ്രതിനിധാനത്തെ കൂട്ടുപിടിക്കാതെയാണ് സുഡാനി തന്ത്രപരമായി ഇടപെടുന്നത്.

‘കമ്മട്ടിപ്പാടം’ ഉയര്‍ത്തിയ, റിയലിസത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചര്‍ച്ചയുടെ ആവര്‍ത്തനം, സുഡാനിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചര്‍ച്ചയിലും കാണാം. കമ്മട്ടിപ്പാടം, ദലിത് പ്രതിനിധാനം എന്ന നിലയില്‍ അടിമുടി ആഘോഷിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു. അതിലെ റിയലിസം ഒരു അധികാരമായാണ് തോന്നിയത്. കൃത്രിമമായ ഉന്തിയ പല്ലും ദലിത് ശരീര മാതൃകകളുമൊക്കെ ചേര്‍ന്നുണ്ടാക്കിയ എത്ത്‌നോഗ്രാഫിക് വയലന്‍സിനെക്കുറിച്ച് ഈ ലേഖകന്‍ എഴുതിയിരുന്നു.

കമ്മട്ടിപ്പാടം സൃഷ്ടിച്ച വംശീയമായ ‘അതിദലിത’ (പി.കെ രതീഷിന്റെ ലേഖനത്തില്‍ പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ടത്) സ്വത്വം അല്ല സുഡാനി സൃഷ്ടിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നത്. മറിച്ച് മുസ്ലിം ജീവിത പരിസരത്തെ നോര്‍മല്‍ ആയ തന്ത്രപരതയില്‍ പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. സാധാരണ, നിലവിളക്കും ഹിന്ദു ബിംബങ്ങളും മതേതര മണ്ഡലത്തില്‍ ചേര്‍ന്നുപോവുകയും മുസ്ലിം ആയത് ചേരാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നിടത്ത് വളരെ തന്ത്രപരമായി, മുസ്ലിം ജീവിതത്തെ നോര്‍മലൈസ് ചെയ്യുന്നുണ്ട് സിനിമ. അതുകൊണ്ടാണ് സുരാജിനും എന്‍.എസ് മാധവനും ഒരു ദേശത്തിന്റേയോ മതത്തിന്റേയോ സിനിമയായി സുഡാനി അനുഭവപ്പെടാഞ്ഞത്.

‘വംശീയത’
നൈജീരിയന്‍ അഭയാര്‍ഥിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതില്‍ വംശീയത ഉണ്ടെന്ന ആരോപണം വ്യക്തമാക്കപ്പെടുന്നില്ല. ‘സുഡു’ എന്ന വിളിയെക്കുറിച്ചാണു പറയുന്നത്. സിനിമയുടെ ഘടനക്കുള്ളില്‍ അത്തരത്തില്‍ വംശീയത ഉണ്ടോ എന്ന രീതിയില്‍ ഒരു വിമര്‍ശനവും വന്നില്ല. പ്രശാന്ത് കോളിയൂര്‍ ഉന്നയിച്ച വാദം മാത്രമാണു കാമ്പുള്ളത്; നൈജീരിയന്‍ രംഗങ്ങള്‍ കാണുമ്പോളുള്ള ടോണിന്റെ പ്രശ്‌നം. അതില്‍ ഒരു എക്‌സോട്ടിക് പ്രതീതി വരുന്നുണ്ട്. ഇതിനെ ഒരു പ്രതിസന്ധിയായാണ് എനിക്കു തോന്നിയത്. മറ്റൊരിടത്തെ, മറ്റൊരു ജനതയെ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിലുള്ള പ്രതിസന്ധി. മലയാള സിനിമയെ സംബന്ധിച്ച് മുസ്ലിംകളെയും ദലിതരെയുമൊക്കെ ചിത്രീകരിക്കുന്നതില്‍ സമാനമായ പ്രതിസന്ധിയുണ്ട്.

ഈ സിനിമ നില്‍ക്കുന്ന കീഴാള ഇടം കൂടി ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സെവന്‍സ് ഫുട്‌ബോള്‍, ഓട്ടോക്കാര്‍, കീഴാള മുസ്ലിം പരിസരങ്ങള്‍ അങ്ങനെ ഒട്ടേറെ ഘടകങ്ങള്‍. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, നൈജീരിയന്‍ അഭയാര്‍ഥി എന്നതിലൂടെ മുസ്ലിം ജീവിതങ്ങള്‍ നേരിടുന്ന സമാനമായ പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ സിനിമ പറയുന്നുണ്ട്. നൈജീരിയക്കാരെ വീട്ടില്‍ താമസിപ്പിക്കുന്നത് സംശയമുളവാക്കുന്നത് മുസ്ലിം വീടുകള്‍ എന്നതുകൊണ്ട് കൂടിയാണല്ലോ. കീഴാളമായ കൊടുക്കല്‍ വാങ്ങല്‍ കൂടിയാവാം ഇവര്‍ തമ്മിലുള്ളത്. വംശീയത എന്നതിനെ കുറച്ചുകൂടി സങ്കീര്‍ണമായ രീതിയിലാണ് കാണേണ്ടത്. സുഡാനിയെക്കുറിച്ച് ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായി തോന്നിയത് അത് അവതരിപ്പിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ സാധ്യതയാണ്. മതേതര-മത എന്ന പ്രത്യക്ഷ ദ്വന്ദങ്ങള്‍ക്കപ്പുറത്ത് മലയാള സിനിമയോട് ഇടപെടുന്ന മറ്റൊരു സാധ്യതയാണ്. കുറച്ച് വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് മുന്‍പുവരെ, സവര്‍ണ ഹൈന്ദവ ബിംബങ്ങള്‍ വളരെ സ്വാഭാവികമായി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന മതേതര ഇടത്തില്‍ തന്ത്രപരമായി കയറിവന്ന് മുസ്ലിം ജീവിതങ്ങളെ സ്വാഭാവികമാക്കുന്ന ഇടപാടിനെ കുറച്ചുകാണാന്‍ കഴിയുമോ?.

Back to top button

Notice: ob_end_flush(): failed to send buffer of zlib output compression (0) in /home/qreseller/janapaksham.in/wp-includes/functions.php on line 4757